De vele sensoren voor irrigatiesturing verschillen in meetprincipe en gebruiksgemak. Dit is een overzicht van de sensoren die op automatische registratiesystemen (Crodeon, Wolky Tolky, …) kunnen worden aangesloten.

Bodemsensoren

Bodemvochtspanning en volumetrisch bodemvochtgehalte

Het volumetrisch bodemvochtgehalte is het volume water per volume bodem, uitgedrukt als volume % ofwel l water/ 100 l bodem. De bodemvochtspanning (matrixpotentiaal) is de onderdruk die de bodem uitoefent op het bodemvocht, uitgedrukt als druk in kiloPascal (kPa). Het geeft aan hoeveel weerstand de wortels ervaren om water op te nemen uit de bodem. Hoe droger de bodem, hoe lager het volumetrisch bodemvochtgehalte en hoe hoger de bodemvochtspanning in absolute waarde. Wanneer de bodemvochtspanning te sterk stijgt wordt een boom beperkt in wateropname, en mogelijk ook in opbrengst en groei. Dan moet geïrrigeerd worden.

De relatie tussen bodemvochtspanning en volumetrisch vochtgehalte is afhankelijk van bodemtextuur (zand, leem, klei) en bodemstructuur (gecompacteerde grond ↔ veel luchtholtes) en is anders voor elk perceel. Bepaling gebeurt via gespecialiseerde meting (pF-curve bepaling). Bodemvochtspanning geeft rechtstreeks aan of de bomen droogtestress ervaren, en stressgrenzen voor droogte worden meestal als bodemvochtspanning uitgedrukt. Maar volumetrisch vochtgehalte is handiger om te weten hoeveel water de boom nog ter beschikking heeft in de wortelzone en hoeveel moet worden geïrrigeerd . Liefst weet je beide. Dat kan door één ervan te meten en via de pF-curve te laten omrekenen (Figuur 1).

Voorbeeld pF-curve Watermarksensor Teros-21 Tensiometer

Bodemvochtspanning-sensoren

Bodemvochtspanning-sensoren bestaan uit een poreuze sensorkop die water opneemt of afgeeft om in bodemvochtspanning-evenwicht met de bodem om zich heen te komen. Het watergehalte in de sensorkop beïnvloedt de interne weerstand (watermark), capaciteit (Teros -21) of vacuüm (tensiometer) die vervolgens uitgemeten wordt en omgezet naar bodemvochtspanning.

Voordelen:

Werkt zonder kalibratie in elke bodem
Meting is rechtstreeks te linken aan grenswaarden voor droogtestress
Relatief goedkoop en eenvoudig in installatie (Watermark)
Relatief (Watermark) tot zeer nauwkeurig (Teros-21)
Vlotte integratie met sensorregistratiesystemen

Nadelen:

Teros -21 en Tensiometers: aanzienlijk duurder en/of moeilijker in onderhoud + installatie dan meeste sensoren
Perfect contact nodig met bodem: probleem als bodem krimpt bij droogte

Van de bodem-sensoren is de Watermark volgens pcfruit voorlopig de voordeligste optie voor de teler die zelf aan de slag wil met sensoren voor irrigatiesturing. Ga rechtstreeks naar de technische fiche voor praktische tips.

Technische fiche Watermark-senoren

Watermark®-sensor

Bodemvochtspanning meten met Watermark®-sensor voor irrigatiemanagement in fruitteelt

Lees meer

Volumetrisch vochtgehalte

Volumetrisch vochtgehalte-sensoren meten de bulkgeleidbaarheid van de bodem. Met hulp van een interne (bodem-specifieke) calibratie wordt vervolgens het watergehalte van de bodem afgeleid

Voordelen:

Rechtstreekse link met hoeveelheid water in de bodem (mits opstellen pF-curve)
Weinig gevoelig aan perfect contact tussen sensor en grond

Nadelen:

Perceelsspecifieke pF-curve nodig om te interpreteren (liefst ook perceelsspecifieke calibratie)

Volumetrisch vochtgehalte-sensoren zijn moeilijker om zelf als teler rechtstreeks te gebruiken voor irrigatie-aansturing dan bodemvochtspanningssensoren. Ze werken beter in combinatie met een irrigatieadvies zoals PWARO.

Teros-10 Waterscout

Technische fiche PWARO

PWARO: irrigatie- en fertigatieadvies

Op perceelsniveau voor de peren- en kersenteelt

Lees meer

Stamdendrometer

Een stamdendrometer registreert de groei en krimp van de stam (Figuur 1). Het is normaal dat de stam overdag krimpt (verdamping > wateropname overdag) en ‘s nachts terug uitzet. Zolang er netto groei is, heeft de boom geen (ernstige) droogtestress. Wanneer er netto krimp is, is er mogelijk een droogteprobleem (Figuur 2).

Voordelen:

Rechtstreekse manier om te meten of transpiratiebehoefte van plant voldaan wordt, mits aansluiting op sensorregistratiesysteem met dashboard om grafiek te kunnen volgen

Nadelen:

Kostprijs
Goed in de gaten houden: zodra krimp optreedt heeft boom al stress
Interpretatie: op zeer warme dagen, bij zwak groeiende bomen of bij zwaar behang betekent krimp niet noodzakelijk droogtestress → best in combinatie met bodemsensor gebruiken

Figuur 1 Figuur 2