Peilgestuurde drainage
Houd meer water vast in gedraineerde percelen
Inleiding
Bij de aanleg van een klassiek drainagesysteem gaat men ervan uit dat ontwatering steeds nodig is, en dat dit ook voor de gewassen de meest ideale situatie is. Echter, door de klimaatverandering wisselen periodes van wateroverlast steeds vaker af met langdurige droogteperiodes. Een goed beheerd peilgestuurd drainagesysteem zorgt ervoor dat water niet meer continu wordt afgevoerd maar wel gedurende langere periode gebufferd wordt in de bodem.
Aanpak
Principe
Via peilgestuurde drainagesystemen kun je het waterpeil regelen. Zo voer je enkel water af van het veld wanneer dat nodig is. Op de andere momenten stel je een hoger waterpeil in zodat er water gebufferd wordt in de bodem en het water niet onbenut wegvloeit. Peilgestuurde drainage verhoogt dus de waterbeschikbaarheid. Dat oogst gezonde gewassen en vruchten die ongestoord kunnen groeien en dus optimaal opbrengen. Door het water ter plaatse vast te houden, stel je bovendien de impact van een droogteperiode vaak met enkele weken uit. Hierdoor hoef je minder te irrigeren in het droge seizoen, wat ook financieel voordelig is.
Onderstaand vind je een vergelijking van klassieke en peilgestuurde drainage (Foto 1). Waar bij klassieke drainage het water altijd wegstroomt tot het niveau van de drainbuizen, wordt bij peilgestuurde drainage het water eerst opgevangen in een verzamelbuis of hoofdbuis (©WaterschapLimburg.nl). Deze buis mondt uit in een verzamelput waar het waterpeil geregeld wordt via een regelput (Foto 2).
Waar zit de winst?
Elke druppel telt. Water stockeren in de bodem betekent winst zowel voor de landbouwer als voor zijn omgeving. Onderzoek op goed doorlatende zandgronden in Noord-Limburg wijst uit dat de waterwinst voor het een akkerbouwgewas door de omvorming naar peilgestuurde drainage overeenkomt met 1 à 2 bovengrondse irrigatiebeurten. Op leemgronden waar er aan fruitteelt wordt gedaan komen er echter extra vragen bij. Zo zou het perceel het hele jaar door berijdbaar moeten zijn, en is ook belangrijk om aandacht te besteden aan de diepte van de grondwatertafel, want deze heeft ook een belangrijk effect op de fruitbomen. Testen met peilsturing op zwaardere gronden zijn nog lopende maar de eerste resultaten geven aan dat ook deze bodems snel reageren op aanpassingen in de peilsturing.
Hoe pak je het aan?
- Peilsturing pas je toe op percelen die al van een klassieke drainage voorzien zijn. Een drainage die vroeger zijn nut bewees, kan nu misschien wel aangepast worden. Klassieke drainage kan opgeheven worden door eenvoudig de (individuele) drainagebuizen af te sluiten. Indien drainage op je perceel nog steeds gewenst is, kan je je systeem omvormen tot een peilgestuurd systeem.
- Sommige bodemtypes of sterke hellingen zijn minder geschikt voor een peilgestuurd systeem. Ga even na of jouw perceel potentieel heeft op de Vlaamse geschiktheidskaart voor peilgestuurde drainage. Surf naar www.WaterRadar.be, klik op ‘extra kaarten’ en selecteer ‘PGD’. Zoom dan in naar de gewenste locatie en de kleurenlegende toont je de kansen voor peilgestuurde drainage. Zo krijg je alvast een eerste indicatie van het peilstuurpotentieel op jouw perceel.
- De mogelijkheid om een klassiek drainagesysteem naar een peilgestuurd om te vormen hangt ook af van de aard en uitvoering van de reeds aanwezige drainagebuizen. De laatste decennia is dit geëvolueerd van kleipotten naar plastieken of biologisch afbreekbare buizen. Bekijk dit steeds met een draineur.
- De prijs voor omvorming van klassieke drainage naar een peilgestuurd systeem bedraagt ongeveer 1000 euro/ha. Via de VLIF-steun voor niet-productieve investeringen is peilgestuurde drainage 75% vergoedbaar. Kijk na of je in aanmerking komt voor financiële steun of contacteer één van onderstaande instanties voor meer info.
Meer info?
Zoek je meer info of advies op maat, neem contact op met volgende personen of instanties:
- OP-PEIL: op de website van OP-PEIL vind je heel wat nuttige info en contacten (www.peilgestuurdedrainage.be)
- BDB: voor verder advies neem contact op met Tom Coussement (tcoussement@bdb.be) of Marthe Michielsen (mmichielsen@bdb.be)
- pcfruit: heb je interesse om aan de slag te gaan op een fruitperceel, neem contact op met victoria.nelissen@pcfruit.be.
- Boerennatuur publiceerde in 2021 een Factsheet rond Peilgestuurde drainage met een aantal belangrijke aandachtspunten (www.boerennatuur.be/factsheet-peilgestuurde-drainage)
Meer info?
Victoria Nelissen
