Koude-eenheden rode bes
Doel
Voor het goed uitlopen van de planten in het voorjaar is het belangrijk dat ze voldoende koude eenheden krijgen in de winter. Voor populaire rassen zoals Junifer is het minimum aantal koude-eenheden gekend (193 KE). Voor nieuwe, interessante rassen zoals Haronia is het minimum aantal koude uren nog niet exact bepaald.
Met behulp van KE-proeven tracht men meer informatie te verzamelen over het optimaal aantal koude-uren. Het is bovendien niet helemaal duidelijk, zowel voor Junifer als Haronia, of de manier waarop de planten aan hun koude-eenheden komen, bepalend is voor de productie en de sortering van de trossen.
Daarom wordt er in KE-proeven doorgaans gespeeld met het tijdstip waarop de koude-periode start, de (dis)continuïteit van de koude-periode en de sterkte [T (°C)] van de koude.
Koude eenheden met de formule van Lantin
Voor het bepalen van het aantal koude-uren/ koude-eenheden bestaan er talloze eenvoudige modellen, die vertrekken vanuit een temperatuur registratie per uur.
In het simpelste model wordt bijvoorbeeld elk volledig uur onder de 7 °C geteld als 1 koude-uur. In andere modellen worden er gewichten (+/-) gegeven aan verschillende temperatuurzones. Voor rode bes wordt er gewerkt met koude-eenheden berekend met de formule van Lantin die rekening houdt met de min. en max. temperatuur per dag (Figuur 1). Deze vereenvoudigde modellen zijn geen weerspiegeling van de werkelijkheid.
Om het exact aantal koude-uren of eenheden te bepalen zijn er dynamische modellen nodig, die rekening houden met de fysiologische processen die schuilgaan achter het fenomeen ‘dormantie’.
Resultaten
Junifer
Beperkte hoeveelheid koude-eenheden (185-193) is voldoende voor goede resultaten. Bij voorkeur iets ≤ 193 KE. Bij > 193 gaat de productie vaak wat achteruit. Continue of niet-continue koude lijkt weinig verschillen te geven. Voldoende koude-eenheden < 0 C° lijkt wel noodzakelijk voor een optimaal resultaat. Beste kwaliteit wordt bereikt bij natuurlijke bewaring gevolgd door een korte continue bewaring < 0 C°.
Haronia
Vermoedelijk meer koude-eenheden nodig dan Junifer. Beste sorteringsresultaten bij > 193 KE. Beperkte verschillen voor productieresultaten bij verschillende KE. Continue of niet-continue koude lijkt weinig verschil te geven. Minder duidelijk hoe diep (< 0 C°?) de koude moet zijn voor een optimaal resultaat. Ook bij T > 0 C° reeds goede resultaten behaald. Betere stevigheid bij natuurlijke bewaring (buiten). Betere vulling van de trossen bij natuurlijke bewaring gevolgd door een korte continue bewaring < 0 C°.